استاد جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی گفت: براساس پژوهشی که سال گذشته در تهران انجام شد به این نتیجه رسیدیم که 30 درصد از شهروندان تهرانی یا افسرده‌اند یا ناامید هستند یا نسبت به آینده نگرانی مفرط دارند.

به گزارش خبرنگار اقتصاد پژوه، دکتر رضا صفری شالی در هشتمین نشست بررسی مسائل اجتماعی و اقتصادی ایران که با موضوع سرمایه اجتماعی به همت اداره فعالیت‌های  دینی، ادبی، هنری معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی البرز در دانشگاه خوارزمی برگزار شد، گفت: هر جامعه‌ای برای رشد و توسعه نیاز به چند سرمایه دارد؛ اولین سرمایه فیزیکی و اقتصادی است اما از دهه ۱۹۵۰ خیلی از صاحب نظران به سرمایه انسانی پرداختند؛ عمده تاکید سرمایه انسانی بر دانش و تخصص بود و گفته می‌شد یک جامعه برای رسیدن به توسعه علاوه بر سرمایه اقتصادی به سرمایه انسانی هم نیاز دارد که شامل کارشناسان، مدیران و نیروی انسانی متخصص است.

صفری افزود: اما از دهه ۱۹۷۰ به بعد مشاهده شد که برخی جوامع هم سرمایه اقتصادی و هم سرمایه انسانی دارند اما به پیشرفت دست نمی‌یابند، بنابراین به این نتیجه رسیدند که حتماً یک پارامتر دیگر هم وجود دارد و از آن به بعد بحث سرمایه اجتماعی مطرح شد.

وی ادامه داد: این سرمایه به موضوعات غیرملموس جامعه چون پیوندها، ارتباطات، امنیت، مشارکت، امید و نشاط اشاره دارد؛ تصور کنید جامعه‌ای که در آن سرمایه انسانی و اقتصادی وجود دارد اما مردم به مسئولین یا به هم اعتماد ندارند اینجاست که یک جای کار می‌لنگد؛ بر این اساس می‌توان گفت که سرمایه اقتصادی و انسانی برای پیشرفت شرط لازم هستند اما سرمایه اجتماعی شرط کافی است.

این پژوهشگر دانشگاهی اضافه کرد: اریک اریکسون می‌گوید انسان از زمانی که متولد می‌شود تا زمانی که فوت می‌کند به دنبال امنیت است بر همین اساس بالاترین احساس امنیت را یک انسان نسبت به مادر دارد اما شعاع امنیت به ترتیب گسترش پیدا می‌کند و انسان پس از مادر به پدر این احساس را پیدا می‌کند تا در گام بعد به دایی، عمو و خاله این احساس به وجود می‌آید.

وی در خصوص اهمیت احساس امنیت توضیح داد: براساس آمار موجود و پژوهش‌هایی که انجام شده، مشخص گردید که میزان سرقت‌ها در تهران از لندن کمتر است اما احساس امنیت در لندن بالاتر از تهران بود، دلیلی که برای این موضوع پس از بررسی‌ها به دست آمد این است که مکانیزم‌های اعتمادآفرین و جبرانی در لندن بهتر است مثلاً بیمه هزینه یک سرقت را جبران می‌کند این در ترمیم احساس امنیت نقش دارد البته این به معنای بهتر بودن یا بدتر بودن نیست منظور این است که مثلاً در این موضوع نظام‌های بیمه‌گر باید بهتر فعالیت کنند.

وی در خصوص ابعاد امنیت نیز گفت: امنیت سه بعد فردی اجتماعی و ملی دارد، امنیت فردی یعنی امنیت ناشی از معیشت، آموزش، بهداشت و خانواده، امنیت اجتماعی یعنی امنیت حضور در جامعه است و امنیت ملی هم امنیت مرزها و جغرافیایی است که پژوهش‌ها نشان می‌دهد علی رغم وجود مسائل برهم زننده امنیت در منطقه احساس امنیت ملی ایرانی‌ها بسیار بالاست.

این استاد جامعه‌شناسی دانشگاه خوارزمی ادامه داد: بعد چهارم سرمایه اجتماعی، مشارکت است که نمود عینی‌تر اعتماد و امنیت است، در شکل‌گیری سرمایه اجتماعی، امنیت و اعتماد مهم هستند و وقتی که شکل می‌گیرند مشارکت هم به وجود می‌آید، البته بخشی از مشارکت، روانشناختی است و برخی افراد از این نظر ضعیف هستند اما در حالت کلی به دو مقوله اعتماد و امنیت باز می‌گردد.

صفری اظهار کرد: بخشی از امید هم بر اثر توقع و رفع توقع به وجود می‌آید مثلاً وقتی مسئولان به قول‌ها و تعهدهای خود پایبند هستند باعث می‌شود امید اجتماعی در مردم افزایش پیدا کند اما برعکس آن امید اجتماعی دچار کاهش می‌شود. امید در جامعه ما نیاز به آسیب‌شناسی دارد، هر چه امید اجتماعی کاهش پیدا می‌کند مردم برای حوزه امید فردی سرمایه‌گذاری می‌کنند، این شرایط خوب نیست چون در جامعه احساس بیگانگی اجتماعی به وجود می‌آید.

وی ادامه داد: جامعه‌شناسی ما در حوزه امید باید پرسش و مطالبه‌گری کند و به آن پاسخ دهد، من سال ۹۶ یک پیمایش در شهر تهران انجام دادم که براساس آن مشخص شد ۳۰ درصد از شهروندان تهرانی یا افسرده‌اند یا ناامیدند یا نسبت به آینده نگرانی مفرط دارند، این ۳۰ درصد نمی‌توانند سرمایه اجتماعی مثبتی برای جامعه شکل دهند.

وی ادامه داد: برای اینکه سرمایه اجتماعی تقویت شود علوم انسانی ما باید موضوعاتی که در خصوص سرمایه اجتماعی در فرهنگ ایرانی اسلامی وجود دارد شناسایی و معرفی شود ما باید فعالیت های داوطلبانه انجام دهیم چون رسالت دانشگاهی ما ایجاب می‌کند که خیلی از کارها را مشارکتی و به صورت داوطلبانه انجام دهیم و انتظار هم نداشته باشیم.

انتهای پیام